جوهر نامرئي چيست؟
در
زمان جنگ جهاني دوم، كارت پستالهايي از لهستان پست ميشد كه سربازان
آلماني به آنها توجهي نداشتند. اين كارتها كاملا معمولي به نظر مي آمدند
اما واقعيت چيز ديگري بود. همه اين كارتها حاوي مطالبي به صورت رمز بودند.
از جمله درخواست غذا و دارو، اعلام مكان پايگاههاي نازي ها و زندانهاي
اسرا. چگونه اين عمل اتفاق ميافتاد؟ بااستفاده از جوهر نامريي.
جوهرهاي نامريي انواع مختلف دارند و به طرق مختلف عمل ميكنند. بيشتر آنها بر اساس خاصيت تغيير رنگ در اثر تغيير PH عمل ميكنند، دسته اي هم بر اساس اكسيداسيون مواد در اثر حرارت شهرت يافتهاند.
جوهر نامرئي با تنظيم PH چگونه عمل ميكند؟
وقتي
چنين جوهر نامرئي به يك ماده متخلخل اضافه ميشود، آب موجود در جوهر با
دياكسيد كربن موجود در هوا تركيب مي شود و اسيد كربنيك را بوجود ميآورد. اسيد كربنيك به نوبه خود با سديم هيدروكسيد وارد واكنش خنثي شدن ميشود و كربنات سديم را بوجود مي آورد. خنثي شدن باز، سبب تغيير رنگ معرف ميشود و در نتيجه اثر جوهر، ناپديد مي شود.
اين واكنشها را مي توان به صورت زير نمايش داد:
CO2 + H2O à H2CO3
2 Na(OH) + H2CO3 à Na2CO3 + 2 H2O
مواد لازم براي تهيه جوهر نامريي:
مواد مورد نياز براي تهيه جوهر نامريي قرمز يا آبي به شرح زير است:
- 0.1 گرم تيمول فتالئين براي جوهر آبي يا فنل فتالئين براي جوهر قرمز.
- 10 ميلي ليتر اتيل الكل ( اتانل).
- 90 ميلي ليتر آب.
- 20
قطره محلول سديم هيدروكسيد 3 مولار يا 10 قطره محلول سديم هيدروكسيد 6
مولار. ( براي تهيه محلول سديم هيدروكسيد 3 مولار، 12 گرم سديم هيدروكسيد _
NaOH را در 100 ميلي ليتر آب حل كنيد) .

طرز تهيه جوهر نامريي:
براي تهيه جوهر نامريي به طريق زير عمل كنيد:
1. تيمول فتالئين يا فنل فتالئين را در الكل حل كنيد.
2. محلول را به 90 ميلي ليتر آب اضافه نموده، هم بزنيد. ( محلولي شيري به دست مي آيد.)
3. محلول سديم هيروكسيد را قطره قطره اضافه كنيد تا رنگ آبي يا قرمز به دست آيد.
4. جوهر
را روي پارچه آزمايش كنيد. ( پارچه كتاني يا روميزي كهنه غير قابل
استفاده). كاغذ، فشرده تر است و كمتر به هوا اجازه واكنش ميدهد، بنابر
اين واكنش تغيير رنگ ديرتر صورت ميپذيرد.
5. طي چند ثانيه، لكه ها ناپديد ميشوند. PH محلول جوهري بين 10 تا 11 است اما بعد از اينكه در مجاورت هوا قرار مي گيرد، به 5 تا 6 كاهش ميابد.
6. اگر
محل لكه ها را با پنبه آغشته به محلول بازي مثل امونياك رقيق مرطوب كنيد،
لكه ها دوباره ظاهر مي شوند. برعكس اگر اينكار را با سركه انجام دهيد، لكه ها سريعتر بيرنگ ميشوند. شستن پارچه ها، جوهر را به طور دائمي مي شويد.
نكات ايمني:
- هرگز جوهر را به صورت يا بدن كسي نپاشيد. به خصوص از برخورد آن با چشمها اجتناب كنيد.
- تهيه
و حمل محلول سديم هيدروكسيد، حتما بايستي توسط يك فرد متخصص انجام پذيرد.
اين تركيب خطرناك است و به هيچ وجه نبايد كار كردن با آن را با بي توجهي
انجام داد. اگر به هر دليلي اين محلول با پوست تماس پيدا كرد، با آب فراوان
شستشو دهيد.
جوهر هاي نامرئي كه با حرارت عمل مي كنند:
اساس
كار اين جوهرها به اين صورت است كه مواد به كار رفته در اثر حرارت، اكسيد
مي شوند كه نتيجه ظاهر شدن رنگ قهوه اي در اثر حرارت است. مواد گوناگوني
براي اينكار استفاده ميشوند كه از همه بهتر آب پيلز و آب ليمو است. شير و
سركه هم عمل ميكنند اما نه به خوبي دو مورد اول. متن مورد نظر را با قلم
هاي قديمي يا با خلال دندان روي كاغذ بنويسيد. اجازه دهيد تا پيامتان خشك
شود. براي آشكار شدن پيام كافي است آن را روي شمع يا حرارت ملايم لامپ
بگيريد.( احتياط كنيد!)

جوهر هاي نامريي تحت اشعه ماورا بنفش:
بعضي
از جوهرهاي نامريي، تابش فلورسانس دارند. اين جوهرها در تاريكي و تحت نور
ماوراء بنفش، خيلي براق و درخشنده به نظر ميآيند. آنها را ميتوان در
رنگهاي بسيار متنوعي يافت و درهمه سطوح از جمله پلاستيك و شيشه به كار برد.
